Wiosenna sesja GA FVE

Wiosenne, Walne Zgromadzenie Federacji Lekarzy Weterynarii Europy (FVE) odbyło się w tym roku w dniach 11–13 czerwca 2026 r. w Rovaniemi, Finlandii. Krajową Izbę Lekarsko-Weterynaryjną reprezentowała delegacja w składzie: Prezes KRL-W Marek Mastalerek, Skarbnik KRL-W Monika Toborek, Przewodniczący Komisji ds. Współpracy Zagranicznej Jacek Łukaszewicz, Wiceprezes KRL-W Marek Kubica, Prof. dr hab. Stanisław Winiarczyk, Prof. dr hab. Krzysztof Anusz, Członkini Komisji ds. Współpracy Zagranicznej Marzena Madej-Szklany. W pierwszy dzień, tradycyjnie, odbyły się Zgromadzenia Ogólne poszczególnych Sekcji, które w świetle prawa belgijskiego są autonomicznymi podmiotami NGO z niezależną osobowością prawną, współpracującymi pod auspicjami FVE. W ramach obrad GA UEVH przyjęto sprawozdania za rok poprzedni, gdzie Marek Kubica pełni w Zarządzie (Board of Directors) funkcję Skarbnika UEVH.

Tematy związane z aktualnymi kwestiami, nad którymi pracuje EFSA dot. aspektów weterynaryjnych ochrony zdrowia publicznego, relacjonował Frank Boelaert, z Risk Assessment and Scientific Assistance Department EFSA. Dr Leena Tuuri z Finlandii przybliżyła zakres działań i stan przygotowań służb weterynaryjnych do sytuacji kryzysowych, realizowanych w ramach planów gotowości, związanych nie tylko z występowaniem chorób zakaźnych, ale również działaniami wojennymi, przerwami w dostawach prądu, skażeniami wody, aktami bioterroryzmu w odniesieniu do żywności, czy też użyciem broni biologicznej w szerokiej skali. Podkreślić należy imponujące wyposażenie w sprzęt fińskich służb weterynaryjnych, począwszy od specjalistycznej odzieży roboczej i środków bioasekuracji osobistej, środków transportu, poprzez mobilne centra dowodzenia, laboratoria, na tymczasowych ogrodzeniach, halach namiotowych, bramach dezynfekcyjnych, samochodach do dezynfekcji i sanityzacji skończywszy. Wydzielone oddziały służb weterynaryjnych wraz z wojskiem oraz służbami municypalnymi organizują w terenie manewry, w trakcie których weryfikuje się walor użyteczności posiadanego sprzętu oraz w wypadku, gdy dany sprzęt się nie sprawdza, jest wymieniany na przydatniejszy. Lekarz weterynarii Ina Toppari, z Animal Health ETT opowiadała o fińskim systemie kontroli salmonelli u zwierząt gospodarskich, który oparty jest na art. 25 AHL – wizytach stanu zdrowia zwierząt. Programem w Finlandii objęte są świnie, bydło oraz drób. Próbki pobierane są od zwierząt , z paszy oraz ze środowiska i w wypadku otrzymania wyników dodatnich likwidowane jest całe stado. Kompensacja likwidacji oparta jest na finansowaniu w ramach komercyjnych ubezpieczeń zwierząt. Służby weterynaryjne Finlandii nie zajmują się wyceną i wypłatą wartości za likwidowane zwierzęta, gdyż, jak sami przyznają, nie mają ku temu stosownych kwalifikacji. W trakcie połączonego posiedzenia sekcji UEVH/EVASO podjęto decyzję o procedowaniu wspólnych inicjatyw bez formalnego scalania organizacji.

W drugim dniu obrad, po powitaniu przez Prezydenta FVE, Siegfrieda Modera w głosowaniu nastąpiło przyjęcie porządku obrad. Przyjęcie protokołu Walnego Zgromadzenia na Cyprze poprzedziło wystąpienia Mikko Turku, Prezesa Fińskiego Samorządu Weterynaryjnego oraz Taina Aaltonen, Głównego Lekarza Weterynarii Finlandii. Zwyczajowo reprezentowane były organizacje współpracujące tj. AVMA, CVMA, IVSA, WVA. Prezydent FVE przedstawił raport „Stan Federacji”, a następnie GA FVE przyjęło jednogłośnie i udzieliło absolutorium Zarządowi FVE w związku z przedstawionym przez Skarbnika a zarazem Wiceprezydenta FVE Piotra Kwiecińskiego sprawozdaniem finansowym w tym sprawozdaniem z przychodów i wydatków oraz bilansu za 2025 r. Sala owacjami na stojąco nagrodziła Board FVE i w szczególności Piotra Kwiecińskiego za działania na rzecz osiągnięcia sukcesu, który został zdefiniowany jedno z największych osiągnięć w historii FVE, związanego z negocjacjami z KE w sprawie interpretacji zapisów art. 106 w związku z art. 112-114 rozporządzenia (UE) 2019/6 w sprawie nieprzystających do dowodów naukowych zapisów dot. dawkowania w Charakterystyce Produktu Leczniczego (SPC).

W głosowaniu został przyjęty bardzo ważny dokument Empowered livestock veterinarians lead on farm biosecurity advice across Europe (Wzmocnić rolę doradczą lekarzy weterynarii opiekujących się zwierzętami gospodarskimi w zakresie bioasekuracji gospodarstw w całej Europie), w którym wskazano, iż w związku z rosnącą koncentracją produkcji zwierzęcej oraz coraz częstszymi i groźnymi ogniskami chorób zakaźnych w Europie, skuteczna bioasekuracja na poziomie gospodarstw stanowi fundament zdrowia i dobrostanu zwierząt, zdrowia publicznego oraz zrównoważonej produkcji zwierzęcej. FVE podkreśliła w przyjętym  dokumencie kluczową rolę lekarzy weterynarii, realizujących wizyty stanu zdrowia (art. 25 AHL) w doradztwie dotyczącym bioasekuracji zgodnie z Rozporządzeniem (UE) 2016/429 (Prawo o Zdrowiu Zwierząt).

FVE zarekomendowało PE i KE:

1. Zharmonizowane i systematyczne wdrażanie wizyt stanu zdrowia zwierząt. Brak jednolitego wdrażania wizyt zdrowotnych prowadzi do fragmentarycznych działań w zakresie bioasekuracji. Doradztwo weterynaryjne powinno opierać się na ustrukturyzowanej ocenie ryzyka, obejmującej prawdopodobieństwo wprowadzenia i rozprzestrzeniania się patogenów oraz ich konsekwencje dla zdrowia zwierząt, dobrostanu, bezpieczeństwa żywności i zdrowia publicznego. Nieakceptowalnym jest brak wdrożenia wizyt stanu zdrowia w niektórych krajach, które są elementem systemu wczesnego wykrywania chorób i towary pochodzące z tych krajów, jak pokazuje doświadczenie, winny być definiowane jako pochodzące ze źródła, nie gwarantującego pełnego bezpieczeństwa dla konsumenta.

2. Wzmocnienie edukacji i szkoleń w zakresie bioasekuracji. Nowoczesne kształcenie w zakresie medycyny weterynaryjnej powinno zapewniać wiedzę i kompetencje w zakresie medycyny prewencyjnej, bioasekuracji, epidemiologii i certyfikacji. Równocześnie lekarze weterynarii powinni stale rozwijać swoje kompetencje poprzez ustawiczne kształcenie zawodowe (CPD) oraz specjalizacje.

3. Zapewnienie dostępu dla lekarzy weterynarii do narzędzi opartych na dowodach naukowych oraz danych specyficznych dla gospodarstw. W Europie funkcjonuje wiele metod oceny bioasekuracji, jednak brak jednego, powszechnie akceptowanego i skalowalnego systemu. Narzędzia takie jak Biocheck.UGent™, Risk Traffic Light czy Danish Biosecurity 360 pokazują potencjał oceny ryzyka i planowania działań naprawczych. Lekarze weterynarii powinni mieć dostęp do spójnych narzędzi analitycznych wykorzystujących dane zdrowotne stad, umożliwiających ocenę ryzyka, monitorowanie postępów oraz porównania z wynikami regionalnymi.

Skuteczna bioasekuracja opiera się na trzech filarach:

• zapobieganiu wprowadzeniu patogenów (bioekskluzja),

• ograniczaniu ich rozprzestrzeniania się w stadzie (biomanagement),

• zapobieganiu ich wydostawaniu się poza gospodarstwo (biokontainment).

Wnioski

FVE zaapelowała do Komisji Europejskiej o:

• wzmocnienie formalnej roli lekarzy weterynarii jako liderów bioasekuracji gospodarstw;

• zapewnienie dostępu do wysokiej jakości szkoleń, narzędzi i wytycznych;

• finansowe wspieranie wizyt stanu zdrowia, działań prewencyjnych oraz powiązanie wsparcia publicznego z przestrzeganiem zasad bioasekuracji;

• rozwijanie podejścia obejmującego cały łańcuch żywności;

• wspieranie małych gospodarstw poprzez praktyczne doradztwo i szkolenia;

• budowanie zaufania i skutecznej komunikacji między rolnikami, lekarzami weterynarii i właściwymi organami administracji. Odpowiedzialność za wdrażanie i utrzymywanie środków bioasekuracji pozostaje po stronie operatora gospodarstwa, natomiast lekarz weterynarii powinien odgrywać kluczową rolę w ocenie ryzyka, doradztwie i monitorowaniu działań.

W toku dyskusji przedstawiciele wielu krajów chwalili się rozwiązaniami krajowymi , mającymi na celu wdrożenie wizyt stanu zdrowia. Aplauz zgromadzonych zyskał przykład rumuński, gdzie w ramach polityki państwa, mającej na celu przywrócenie lekarzy weterynarii do obszarów wiejskim , wdrożono krajowy program, w ramach którego prywatni praktycy- lekarze weterynarii dodatkowo wykonują wizyty stanu zdrowia płatne przez budżet w wymiarze 8h/dzień przy stawce 3000 euro za miesiąc, w tej stawce ujęto: pobieranie niezbędnych próbek, dowóz pobranych próbek, szkolenia indywidualne dla rolników zgodnie z art. 12 AHL, wystawianie świadectw zdrowia etc. Marek Kubica w tej części omówił przyjęte niedawno przez Grupę VV4+ stanowisko Bringing back rural veterinarians.

Kolejne ważne wystąpienie było udziałem Olli Jokinen, lekarza weterynarii pracującego w Fińskich Siłach Obronnych, który przybliżył role i działania lekarzy weterynarii w ramach krajowego systemu food defence i food security, opowiadał o ostatnich doświadczeniach w obszarach profilaktyki i działaniach kontrwywiadowczych w odniesieniu do bioterroryzmu i broni biologicznej, co można skonkludować krótko, iż Finowie w obszarze ochrony społeczeństwa przed zagrożeniami przeszli od planów i założeń do konkretnych, szeroko zakrojonych działań, z ogromnym zaangażowaniem po stronie finansów publicznych, uwzględniających obecne wyzwania, w szczególności związane z kierunkiem wschodnim.  Na koniec Zgromadzenia ogólnego omówiono wstępne wyniki 4 ankiety VetSurvey 2026.

Podczas obrad szeroko była dyskutowana kwestia badania przedubojowego  i poubojowego mięsa w świetle najnowszych projektów rozporządzeń wykonawczych i delegowanych KE Nr 17575 (ante- and post-mortem inspection) Nr 17574 (practical arrangements) zmieniających rozporządzenia (UE) nr 2019/624 oraz (UE) 2019/627. Powołana w ostatnim dniu grupa robocza ad hoc, w skład której wszedł m.in. Marek Kubica, pilnie opracowała stanowisko, które zostało następnie przesłane w imieniu FVE oraz UEVP do KE. W tym stanowisku wskazano, iż pomimo wsparcia, co do zasady rozwoju, nowoczesnych technologii mających zastosowanie w toku badań przed- i poubojowych, zdecydowanie odrzucono jednak proponowany przez KE model badania mięsa, w którym urzędowy lekarz weterynarii jest zastępowany przez pracownika pomocniczego i angażowany jest zdalnie – dopiero po zidentyfikowaniu przez średni personel pomocniczy nieprawidłowości. Wskazano ograniczenia natury merytorycznej wynikające z poziomu edukacji w możliwościach wykrywania i diagnozowania przez średni personel nieprawidłowości. Zaproponowany przez KE model dewaluuje kontrolę w krytycznym punkcie kontroli i jest, z perspektywy ochrony konsumentów, zdrowia publicznego i gospodarki, niedopuszczalny. Kontrola musi pozostać niezbywalną rolą i odpowiedzialnością urzędowego lekarza weterynarii. Ponadto podkreślono, iż proponowane technologie uniemożliwiają rozpoznanie wielu chorób np. wzrokowe rozpoznanie żółtaczki, która w urządzeniach zdalnych z uwagi na natężenie światła będzie niewidoczna czy też ropnie czy zmiany gruźlicze dostępnie do zdiagnozowania wyłącznie techniką palpacyjną i nacinaniem. W przypadku, gdy fizyczna obecność jest rzeczywiście niemożliwa, ciągła zdalna obecność urzędowego lekarza weterynarii przez cały okres badania przedubojowego musi być obowiązkowa – pod warunkiem stosowania sprawdzonej, niezawodnej technologii. W tym stanowisku sprzeciwiono się również planowanemu podwojeniu progu niskiej wydajności (5 % → 10 %) i wezwano, na podstawie dowodów naukowych, KE do wycofania lub ścisłego ograniczenia planowanego przedłużenia terminów badań poubojowych do 72 h z 24 h po uboju.

W wymiarze praktycznym aktywność i osiągnięcia polskiej delegacji były zauważalne i wielokrotnie docenione w trakcie trwania GA FVE w Rovaniemi.

Marek Kubica