Prof. dr hab. Krzysztof Anusz
Pod koniec roku 2025 ukazała się nowa pozycja na polskim rynku piśmiennictwa weterynaryjnego – książka autorstwa doktora Andrzeja Dzikowskiego, Weterynaryjna medycyna sądowa. Studium prawno-etyczne, wydanie I, wydawnictwo SGGW, Warszawa 2025, ISBN 978-83-8237-294-6, ss. 186. Jest to pierwsza tego typu pozycja książkowa na polskim rynku wydawniczym – pierwsza monografia naukowa, która przedstawia zagadnienia weterynarii sądowej od strony prawnej i etycznej.
W kolejnych rozdziałach przedstawione zostały następujące zagadnienia:
W rozdziale I – pojęcie i zakres weterynaryjnej medycyny sądowej, możliwość zastosowania dorobku prawa medycznego i medycyny sądowej człowieka w weterynarii sądowej. W szczególności autor podkreśla, że weterynaryjna medycyna sądowa to o wiele więcej niż patomorfologia, praca biegłego czy sprawy sądowe, gdyż obejmuje ona wszystkie skomplikowane relacje prawa i medycyny weterynaryjnej.
W rozdziale II – zdefiniowane zostało wykonywanie zawodu lekarza weterynarii jako zawodu zaufania publicznego, określone zostały obowiązki i uprawnienia zawodowe oraz opisane cechy charakterystyczne dla różnych form wykonywania zawodu; kolejne podrozdziały zostały poświęcone zagadnieniom uzyskiwania, utraty i wygaśnięcia prawa wykonywania zawodu lekarza weterynarii.
W rozdziale III autor zajął się kwestiami samorządności, samostanowienia i samofinansowania naszej korporacji zawodowej; przedstawił problematykę ustroju samorządu zawodowego, kompetencje poszczególnych organów izb, oraz ocenił korzyści i ryzyka istniejącego systemu.
W rozdziale IV określone zostały podstawowe zagadnienia etyki i deontologii zawodowej lekarzy weterynarii oraz opisane najważniejsze postanowienia Kodeksu etyki; odnotować należy szczególnie apologię naczelnej zasady weterynaryjnej etyki zawodowej – sanitas animalium pro salute homini;
Rozdział V poświęcony został świadczeniu usług weterynaryjnych i ich charakterowi prawnemu oraz wynikającym stąd obowiązkom dla praktykujących lekarzy weterynarii. Opisane zostały zasady należytej staranności w czasie świadczenia usług, a zwłaszcza uzyskiwania świadomej i dobrowolnej zgody opiekuna zwierzęcia na procedury i zabiegi diagnostyczne i terapeutyczne. Szczególną uwagę dr Andrzej Dzikowski skierował na problemy, z którymi stykają się wszyscy lekarze wolnej praktyki, takie jak: tajemnica zawodowa, odpłatność, konsultacje i poradnictwo weterynaryjne czy możliwość odmowa świadczenia usług. Dalsza część tego rozdziału dotyczy zakładów leczniczych dla zwierząt jako działalności regulowanej oraz form jej prowadzenia, takich jak spółka partnerska.
Ciekawe jest szerokie ujęcie zagadnień specjalizacji i ekspertyzy weterynaryjnej przez dr-a Andrzeja Dzikowskiego w VI rozdziale omawianej książki. Twierdzi on, że każdy z nas jest ekspertem i wywodzi stąd szczególne obowiązki zawodowe i prawne.
Rozdział VII książki Weterynaryjna medycyna sądowa. Studium prawno-etyczne zajmuje się kwestiami typowymi dla weterynaryjnej patologii sądowej, takimi jak przeprowadzanie sekcji zwłok. Autor analizuje i opisuje te zagadnienia z punktu widzenia obowiązującego prawa.
Rozdział VIII traktuje o różnych rodzajach odpowiedzialności w codziennej praktyce weterynaryjnej, a zwłaszcza o odpowiedzialności cywilnej i zawodowej za błędy w sztuce lekarsko-weterynaryjnej. Dr Dzikowski przedstawia też dopuszczalne w świetle prawa sposoby ograniczenia i unikania odpowiedzialności cywilnej przez lekarzy weterynarii.
Recenzowana publikacja została przygotowana wyjątkowo merytorycznie i rzetelnie, w oparciu o bogatą bazę źródłową (akty prawne, orzecznictwo) i literaturową. Warto odnotować, że autor jest nie tylko lekarzem weterynarii, ale i prawnikiem – i z powodzeniem wykorzystał wiedzę i umiejętności z obu swoich profesji podczas prowadzenia badań i pisania swojej książki. Dotyczy to zwłaszcza zastosowania interdyscyplinarnej metodologii badawczej. Jest to ważna informacja, gdyż jak wielokrotnie podkreślono w książce – weterynaria sądowa jest dziedziną wybitnie interdyscyplinarną.
Dodatkowej wartości nadaje pozycji wykorzystanie przez autora znajomości zagranicznych rozwiązań prawnych z zakresu weterynarii sądowej i wykonywania zawodu lekarza weterynarii, i porównanie ich z przepisami polskimi. Autor nie waha się poddawać niektórych obowiązujących przepisów naukowej krytyce, czyni to jednak w sposób umiejętny i merytorycznie uzasadniony – zawsze w celu poprawienia jakości wykonywanego przez nas zawodu. Wnioski, spostrzeżenia i uwagi dr-a Andrzeja Dzikowskiego są bardzo inspirujące dla czytelnika i mogą stać się zachętą do zmian na lepsze.
Chciałbym też odnotować, że książka dr-a Andrzeja Dzikowskiego uzyskała też entuzjastyczne recenzje wydawnicze, które przygotowali prof. dr hab. n. wet. Józef Szarek (prof. em. Katedry Patofizjologii, Weterynarii Sądowej i Administracji UWM w Olsztynie) i dr hab. n. med. lek. wet. Ireneusz Sołtyszewski (Katedra i Zakład Medycyny Sądowej Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego).
Zdecydowanie nie jest to książka z rodzaju „tylko dla naukowców” – wprost przeciwnie. Została napisana z myślą o praktykujących lekarzach weterynarii, tak byśmy wszyscy mogli w pełni rozumieć zasady działania samorządu i kwestie naszej odpowiedzialności za błędy oraz reagowania na roszczenia klientów. Jest to pozycja, która powinna znaleźć się w bibliotece każdego lekarza weterynarii i studenta medycyny weterynaryjnej, gdyż każdy z nas znajdzie tam informacje istotne dla wykonywanego przez nas zawodu, a przede wszystkim dla funkcjonowania izb lekarsko-weterynaryjnych i problematyki odpowiedzialności zawodowej i cywilnej. Recenzowana publikacja będzie również przydatna organom samorządu, a zwłaszcza rzecznikom odpowiedzialności zawodowej i sądom lekarsko-weterynaryjnym w toku prowadzonych postępowań.
Książka jest dostępna do zakupu w wydawnictwie SGGW w cenie 45,00 zł, co jest kwotą wyjątkowo przystępną zarówno dla studentów, jak i praktykujących lekarzy weterynarii.
Krzysztof Anusz
Chcesz otrzymywać informacje o najnowszych wydarzeniach?
Zapisz się do naszego newslettera